الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
431
تفسير تطبيقى (فارسى)
شناخت نقاط اشتراك و افتراق فريقين در تفسير آيه اكثر مفسران فريقين در ذيل آيه 188 سوره اعراف درباره موضوع « علم غيب » بحث نكردهاند بيشتر بحثها در ذيل آيات 26 تا 28 سوره جن مطرح شدهاند . اجمالا هيچكس از مفسران فريقين وجود علم غيب براى غير انبيا را انكار نمىكند تنها درباره منشأ علم غيب در غير انبيا و حدود علم غيب آنان اختلاف نظر دارند . بر اساس مبانى اهل سنت درباره امكان علم غيب براى غير انبيا ، به خوبى مىتوان امكان و وقوع علم غيب براى ائمّه عليهم السّلام را اثبات كرد مانند : استفاده از روايات صحيح السند كه عدهاى را « محدّث » مىدانند . « 1 » مفسران و محدثان شيعه همواره براى هر نوع دفع اتهام از شيعه با صراحت مىگويند : ائمّه از خود به طور مستقل علم غيب ندارند هر چه در اينباره دارند ميراث رسول مكرم اسلام است . « 2 » اهل سنت درباره محدوده علم غيب پيامبر اكرم اختلاف نظر دارند برخى از آنان علم غيب حضرت را تنها در امورى مىدانند كه مربوط به رسالتشان مىشود . « 3 » اماميه نيز درباره ضرورت دانستن امام معصوم از علم غيب اختلاف نظر دارند برخى آن را شرط لازم براى امامت مىدانند . « 4 » و برخى ديگر علم غيب را در زمره اوصاف ضرورى امام و شرط لازم براى امامت نمىشمرند . « 5 » درباره محدوده علم غيب ائمّه نيز اين اختلاف نظر هست قدر متيقن در بين اقوال عبارت است از : علم غيب امام به عناى احاطه امام به تمام مواردى است كه اقتضاى ولايت امام است و يا شارع در آن حكم دارد . « 6 » علم غيب در اين معنا شرط لازم براى امامت است و كسى در آن اختلاف ندارد .
--> ( 1 ) . ر . ك : صحيح البخارى مع فتح البارى ، ج 7 ، ص 51 . ( 2 ) . ر . ك : محمد مفيد ، اوائل المقالات ، ص 38 ؛ مجمع البيان ، ج 5 ، ص 313 ( ذيل آيه 123 سوره هود ) ؛ مرآة العقول ، ج 3 ، ص 117 ؛ محمد صدوق ، معانى الاخبار ، ص 102 . ( 3 ) . ر . ك : رشيد رضا ، المنار ، ج 7 ، ص 349 ؛ مراغى ، تفسير المراغى ، ج 7 ، ص 349 . ( 4 ) . ر . ك : جمعى از نويسندگان ، تفسير نمونه ، ج 5 ، ص 245 ؛ ج 25 ، ص 142 . ( 5 ) . ر . ك : اوائل المقالات ، ص 38 ؛ سيد مرتضى علم الهدى ، رسائل الشريف المرتضى ، ج 1 ، ص 282 ؛ محمد طوسى ، تلخيص الشافى ، ج 1 ، ص 233 . ( 6 ) . ر . ك : سيد مرتضى علم الهدى ، الشافى ، ج 2 ، ص 26 ؛ محمد طوسى ، تلخيص الشافى ، ج 1 ، ص 233 ؛ على ابن شهرآشوب ، متشابهات القرآن و مختلفه ، ج 1 ، ص 211 .